سخنرانی محمد خاکساری در کنگره آموزش بین الملل

چهارمین گزارش از سفر برلین

روز 1/5/1386 کنگره با تشکیل گروههای بحث و گفتگو بر اساس موضوعات تخصصی در 11 گروه در صبح و بعد ازظهر ادامه پیدا کرد.من انتخاب کردم که در اولین جلسه صبح گروه "آ" که موضوع آن "نقش اتحادیه های معلمان در قرن بیست و یکم " بود شرکت کنم. دستور جلسه اتحادیه های معلمان در این گروه این بود که  "بهبود شرایط کار و آموزش در سیاست گذاری اموزشی و نهایتا شکل دهی به جهانی توام با صلح و عدالت اجتماعی موثر است".قرار بود که در این جلسه با اینکه برنامه های آن پر بود من متنی را در این زمینه ارائه کنم. شیوه اجرایی اینگونه جلسات در کنگره این گونه بود که ابتدا سخنرانان بحث خود را ارئه می کردند سپس به  شرکت کنندگان داوطلب که می خواستند تجارب کشورشان را در زمینه های مورد نظر ارائه کنند،  وقتی اختصاص داده می شد.

  نکته جالب این است که برنامه ریزی و نظم خاصی در تشکیل جلسه و پرسش کنندگان وجود داشت. داوطلبان در زمان اختصاص داده شد  که حدود 3 تا 5 دقیقه برای هر داوطلب بود ،دقیقا در طول همان مدت مطالب خود را ارائه می کردند. گرداننده برنامه جلسه را با احترام خاص و با استفاده از ادبیات توام با همدلی و دوستانه اداره می کرد. در اداره جلسه هیچگونه روش استبدادی و تحمیلی وجود نداشت. شاید به این دلیل  بود که انتخاب هر فرد عضو هئیت مدیره که گرداننده این جلسات بودن، به صورت آزادانه و از روی نگرش و آگاهی صورت گرفته بود. در این گروه حدود 500 نفر حضور داشتند که دبیر کل آی تی یو سی (کنفدراسیون بین المللی اتحادیه های کارگری) آقای گای رایدر نیز بعنوان سخنران در پانل حضور داشتند. سایر اعضای پانل عبارت بودند از تولاز رئیس ایی آی، جوکارا دوترا معاون ر ئیس ایی آی از برزیل و اگنس رئیس اف ان وی از هلند بودند.

در این جلسه موضوع صحبت من در مورد "تشکل های صنفی معلمان ایران در قرن بیست و یکم چگونه نقش ایفا می کنند". متن آن به قرار ذیل است:

با سلام به خانمها و آقایان

اینجانب محمد خاکساری نماینده تشکل های صنفی معلمان ایران در کنگره پنجم ایی آی و مدیر مسئول نشریه قلم معلم که متاسفانه در 11/2/1386 متوقف شد. من بسیار خوشحالم و احساس رضایت درونی دارم، از اینکه با پیگیریهای مسئولان عالیرتبه ایی آی بخصوص جناب دبیر کل  که تلاش و زحمات فراوانی کشیدند، تا به این کنگره برسم. از مسئولان گروه (آ) تشکر می کنم که فرصت کوتاهی به بنده دادند تا سیر تحول تشکل های صنفی و نقش آنها را در بهبود کیفیت آموزشی توضیح مختصری دهم. علاقمندم که بخشی از فرصت خود را به سوالات همکاران گرامی اختصاص دهم. برای برنامه ریزی آینده تشکل های صنفی ایران ابتدا باید مطالعه کنیم که بر آن چه گذشته است و چه عواملی می تواند،بر صلح و عدالت اجتماعی و کیفیت آموزشی در کشور ایران نقش داشته باشد. متاسفانه عمر تشکل های صنفی مستقل و بدون وابستگي به قدرت سیاسی کوتاه است. گرچه در ایران دو تحول یکی مشروطه و دیگری انقلاب سال 57 انجام گرفت ولی طی حدود این صد سال که از مشروطه میگذرد تشکلهای صنفی مستقل به معنا و مفهومی که هم اکنون در ایی آی مورد نظر است عمر کوتاهی دارد.  هم اکنون حدود 40 تشکل صنفی مستقل که به قدرت سیاسی و احزاب وابسته نیستند تحت عنوان تشکل های صنفی فرهنگیان ایران فعالیت می کنند گرجه تشکل های صنفی در سال 83 تلاش کرد که مجوز اتحادیه را از وزارت کشور بگیرد ولی متاسفانه با اینکه دولت اصلاحات به قدرت رسیده بود با تشکیلات اتحادیه معلمان موافقت نکردند. گر چه تمام مدارک آن آماده مجوز بود. هم اکنون حدود 35 تشکل دیگر در وزارت کشور در نوبت مجوز هستند. تمام پرونده های این تشکل ها را متوقف کردند و پروانه و مجوز تشکل های صنفی فعال را معلق کردند. اگر قرار است که تشکل های صنفی ایران در قرن بیست و یکم نقش ایفا کنند  نیاز به یک سری تغییرات ساختاری در نظام اجتماعی و فرهنگی ایران داریم تا بستر عدالت اجتماعی و کیفیت آموزشی، و شرایط کار معلمان تغییر کند. مواردی از آن را به این شرح ذکر می کنم:

1)برای بهبود شرایط کار و آموزش باید یک اتحادیه قدرتمند در ایران  ایجاد شود. این کار با حمایت آموزش  بین الملل و پشتیبانی ملی معلمان شکل  می گیرد.

2)تشکل های صنفی با عملکرد خود بتوانند بستر اعتماد سازی در بین معلمان ایجاد کنند. وگرنه هر گونه برنامه ریزی و کیفیت آموزشی بدون پشتیبانی معلمان  شکست مي خورد.

3) برای ایجاد صلح و عدالت اجتماعی نیاز به اراده بین المللی و ملی است. اگر آموزش بین الملل در 170 کشور جهان که عضو آن می باشد، اتحادیه های قدرتمند داشته باشد. هیچ کشوری نمی تواند در مقابل صلح و عدالت آموزشی مقاومت کند. به گفته پرزیدنت تولاز درروز یکشنبه 22 ژوئیه 2007 اعضای ایی آی 50 میلیون نفر است اگر تصمیم بگیرند دست از کار بکشند تمام دولتها و قدرتهای سیاسی و ثروتمندان را به زانو در خواهند آورد.خصوصی سازی در ایران با به خطر انداختن شرایط کار و کیفیت آموزشی  یکی از تهدیدات اساسی  صلح و عدالت اجتماعی است. خصوصی سازی شکاف طبقاتی را روز به روز در ایران زیاد می کند. هم اکنون طبق آمارهای جهانی اختلاف طبقاتی در ایران یک به 5/16 است. شکاف طبقاتی در ایران کودکان و نوجوانان را رنج می دهد. هم اکنون در ایران حدود نه میلیون کودک از تحصیل محروم هستند. برای مبارزه با این پدیده شوم اتحادیه ها باید وارد مذاکره و گفتگو با قدرت سیاسی شوند. و اگر مذاکره پاسخ نداد از حق اعتصاب مندرج در پیمانهای بین المللی آی ال او استفاده کنند. عدالت اجتماعی زخم کهنه ای است که تعلیم و تربیت را به خطر انداخته است. اتحادیه معلمان ایران تلاش خواهند کرد از امتیازات و انحصارات و رانت ها جلوگیری کنند. نظریه عدالت اجتماعی بر مبنای توزیع عادلانه ثروت و قدرت است.

  4) تشکل های صنفی ایران به دولت پيشنهادكنند، تا برابری اموزشی و عدالت اجتماعی در محتوای کتابهای درسی از ابتدایی تا متوسطه  گنجانده شوند. و دانش اموزان با ایجاد کارگاههای اموزشی ارزش صلح و برابری و احترام و فهم متقابل را بیاموزند.

5) انتخاب مدیران مدارس توسط معلمان می تواند توافق اجتماعی و مشارکت پذیری معلمان ایران را افزایش دهد. مدیریت انتخابی در ایران آموزش دموکراسی و مسئولیت پذیری را به معلمان می آموزد و انها در عمل دستاورد آن را احساس خواهند کرد. ولی مدیریت آمرانه موجب انسداد فکر و اندیشه می شود. کانون صنفی معلمان ایران طبق اسناد و مدارک موجود در مطبوعات از اولین تشکلهای صنفی بوده است که خواستار مدیریت انتخابی در مدارس بوده است. اقدامات کانون صنفی منجر به تصویب مدیریت انتخابی در شورای عالی آموزش و پرورش ایران شد. ولی متاسفانه در اجرای آن به گونه ای عمل شد که آن را از محتوا تهی کردند.

7)کشور ایران دارای فرهنگ و قومیتهای مختلف است. برای اجرای عدالت اجتماعی و برابری آموزشی باید فرهنگ قومیتها در ایران مورد احترام قرار گیرد. و همانگونه که در ماده 15 قانون اساسی ایران آمده است زبان محلی در کنار زبان فارسی آزاد است که متاسفانه این قانون کمرنگ اجرا می شود.

8) آموزش و پرورش ایران از مسائل حزبی و عقیدتی برحذر شود. که با روح علم و آموزش و آگاهی در تضاد است. مدیران اموزش و پرورش فراتر از اندیشه های دولتی و تالارهای قدرت احزاب سیاسی به پیشرفت علمی کشور بیندیشند تا با تغییر دولتها و نگرشهای سیاسی حزبی متفاوت نتواند اصول علمی، تحقیقاتی و توسعه انسانی را لطمه بزند.

عملیاتی شدن همه این ها با حمایت و همبستگی بین المللی اعضای اتحادیه های کارگری وحرفه ای ممکن است که من از طر ف همه معلمان ایران از این همبستگی بی نهایت سپاسگزارم.

(متن انگلیسی ارائه شده نیز به ضمیمه است

 جلسه با دبیر کل کنفدراسیون بین المللی اتحادیه های کارگری (آی تی یو سی)

 پس از اتمام اولین جلسه صبح، آقای  گای رایدر از من دعوت کرد که نشستی با هم داشته باشیم. گای رایدر، دبیر کل آی تی یو سی که منتخب  168 میلیون کارگر و کارکنان حرفه ای در سراسر دنیا  است. ایشان فردی بسیار با هوش و حرفه ای است که با احترام و ادب دوستانه ای که ناشی از شناخت و باور ایشان به همه انسانهایی است که فعالند با من برخورد کردند. ابتدا از چگونگی تشکیل تشکلهای صنفی و کانون صنفی معلمان سوال کردند. بنده گزارش کوتاهی از تشکل های صنفی که حدود 40 تشکل می باشند به ایشان گزارش دادم. مطلب بسیار حساس این است که در سوالاتشان دقت داشتند که تشکل های صنفی معلمان آیا وابسته به قدرت سیاسی و احزاب هستند یا نه. چون برای ای تی یو سی استقلال تشکلها و چگونگی عملکرد انها مهم است. مسائل اتحادیه های صنفی مختلف را به دقت زیر نظر دارند.ایشان از من خواستند که معلمان ایران از آی تی یو سی بعنوان نماینده 168 میلیون کارگر و کارکن حرفه ای چه انتظاری دارند. برای ایشان توضیح دادم در حال حاضر مهمترین مشکل تشکل های صنفی دو مسئله است : ابتدا احکامی که از طرف قوه قضاییه و تخلفات اداری برای فعالان صنفی صادر شده است متوقف گردد تا همکاران امنیت شغلی برای ادامه فعالیت صنفی داشته باشند. دوم ادامه فعالیتهای صنفی و اعتراض به نامه وزارت کشور مبنی بر توقف فعالیت تشکل های صنفی معلمان را خواستار شدم. چرا که طبق حقوق بنیادین کارگران مندرج در پیمانهای ای ال او حق همه کارکنان و کارگران است که تجمع کنند، تشکل های صنفی خود را ایجاد کنند و آزادانه بدون هراس از هیچگونه پیگردهای قضایی در را ه تحقق حقوق صنفی خود فعالیت کنند. آی تی یو سی نیز از حامیان این حقوق است که به کمیته کارگران آی ال او که یک کمیته تخصصی بسیار مهمی است در این زمینه کمک می کند.   در ادامه ایشان پرسیدند  که آیا تشکل های صنفی معلمان می توانید ارتباط و گفتگو با مسئولان دولتی داشته باشند. در پاسخ گفتم که گفتگو با نهادها و مسئولان مشکلی ندارد ولی در طی این مدت از بهمن ماه 1385 تا تیر ماه 1386 نمایندگان مچلس به دعوت ما پاسخ دادند و با اینکه ما پنج نامه از طرف تشکل های صنفی برای وزیر اموزش و پرورش جهت ملاقات تشکل های صنفی با ایشان داشتیم اما متاسفانه ایشان به هیچکدام پاسخ ندادند و حتی جواب کتبی هم ندادند.در سوال دیگری پرسیدند  که آیا ما می دانیم که در این شرایط سخت در چه حوزه هایی به ما اجازه فعالیت می دهند و مانع جه فعالیتهای دیگری می شوند. به ایشان پاسخ دادم که با توجه به گفتگوهایی که با مسئولان امنیتی تشکل های صنفی داشتند دو مسئله مهم را به ما یادآورشدند یکی تجمع غیر قانونی و دیگری تحصن. در ادامه گفتم اگر اجازه تجمع به ما بدهندتشکل های صنفی ای پتانسیل و قدرتی برخوردارند که امکان داردبا مسئولان وارد مذاکره شده و باعث شوند که انها در نظر خود تجدید نظر کنند. در سوال دیگر پرسیدند تشکلی وجود دارد که تحت حمایت دولت باشد.پاسخ دادم که  5 تشکل در تهران داریم که از این 5 تشکل 4 تشکل مجوز سیاسی دارند ولی فعالیت صنفی می کنند. و کانون صنفی معلمان که اساسنامه خود را از وزارت کشور گرفته است اجازه فعالیت صنفی دارد.در ادامه پرسیدند که آیا شما به وزارت کار برای گرفتن مجوز فعالیت بعنوان اتحادیه مراجعه کرده اید یا نه. برای ایشان توضیح دادم در سال 1381 در همایشی که در تاریخ 16/12/1381 تشکل های صنفی در منظریه تهران برگزار کردند در آن جلسه تصویب شد که مجوز شورای همآهنگی تشکل های صنفی که همان کارکرد اتحادیه را دارد به وزارت کشور و وزارت کار مراجعه کنیم.  ابتدا وزارت کشور اعلام کرد که 5 تشکل که پروانه دارند بعنوان هئیت موسس انتخاب شوند واین مدارک به وزارت کشور داده شد: پروانه 5 تشکل، اسامی 5 دبیر کل، شناسمه و دو قطعه عکس و اساسنامه را همراه با تقاضای تشکیل پرونده. حدود 6 ماه در وزارت کشور تقاضای ما معطل ماند. پس از آن اعلام کردند دادن مجوز با واژه شورای همآهنگی غیر قانونی است ولی می توانید با عنوان تشکل های صنفی فعالیت کنید. از وزارت کشور سوال شد می توانیم به جای شورای همآهنگی عنوان اتحادیه را تقاضا کنیم جواب دادند که ما مجوز اتحادیه را نمی دهیم. سوال کردیم که آیا از وزارت کار می توانیم مجوز اتحادیه بگیریم. مسئول مربوطه آقای مرحوم امامی گفتند که چون دفترچه بیمه شما خدمات درمانی و وابسته به استخدام کشوری هستید نمی توانید از وزارت کار مجوز بگیرید. چون افرادتحت پوشش تا مین اجتماعی از وزارت کار  مجوز می گیرند. دوست دارم که در این گزارش این توضیح را به همکاران خودم بدهم که در این کنگره این مسئله را آگاه شدم که واژه کار و کارگر به کارکنان صنعتی و خدماتی محدود نمی شود. کارگر هر آن کسی است که در یک رابطه قرارداد کاری با کارفرما وارد می شود. و نیاز دارد که شرایط کاری آن تدوین شود. و بر اساس این امر آنها مستحق برخورداری از کلیه حقوق بنیادین کار پیمانهای آی ال او هستند از جمله حق تجمع، سازماندهی، شرایط مناسب کاری و مذاکره برای شریط بهتر کار تحت عنوان قراردادهای جمعی. در پایان در محیطی صمیمی و دوستانه از گای رایدر جدا شدم و  ایشان تاکید کردند که تقاضای بازگشت توام با امنیت مرا از دولت دارند و همانگونه که دبیر کل ایی آی در سخنان خود در روز یکشنبه این موضوع را رسما اعلام کردند ایشان هم این موضوع  را در همه جا مطرح خواهند کرد. ایشان همچنین بسیار از وضعیت منصور اسانلو که کاری جز فعالیت اتحادیه ای نکرده است و در زندان بدون دسترسی به وکیل و بی تماس با خانواده است ابراز نارضایتی و نگرانی کردند.

تلقی بنده از کنگره پنجم ایی آی در برلین این است که کنگره ای آموزشی، علمی و تخصصی است که بین معلمین کشورها تبادل اندیشه و تجارب را جاری می سازد.  بحثهایی مانند کیفیت اموزشی، مهارت معلمان، امنیت شغلی معلمان، تشکیل اتحادیه معلمان و بررسی اثرات خصوصی سازی مدارس با حضور با حضور اساتید دانشگاه و همکاران با تجربه ایی آی که سالیان دراز در مورد آموزش گفتگو می کردند. من فکر می کنم حضور بنده در این اجلاس فرصتی بوده است که بتوانم با دستآوردهای آموزشی و مشکلات معلمان در سایر کشورها آشنا شوم. گرچه من زبان آلمانی و انگلیسی را مسلط نبودم اما با کمک ایی آی این مشکل حل شد.

دومین جلسه صبح را در گروه دیگری گذراندم که بر روی موضوع "نقض حقوق بشر

اتحادیه های کارگری و حرفه ای" متمرکز بود. ریاست جلسه را خانم گراهام مک کولوچ از استرالیا بر عهده داشت و سخنرانی ها توسط  آقای دن کونیه نماینده شورای فعالیتهای کارگری آی ال او ( سی تی آر ای وی)  و الفینش از اتیوپی ارائه شد. ادامه گزارش را در شماره 6 ارائه می کنم.